|
HUMANITAIRE HULP VOOR INDONESIE DRAAIT OP VOLLE TOEREN De economische crisis in Indonesië, de rellen en plunderingen en de roep van de studenten om het aftreden van de oude (Soeharto) en de nieuwe president (Habibie) hebben talloze slachtoffers geëist. Volgens het rapport van een onderzoekscommissie onder voorzitterschap van Marzuki Darusman, vielen in mei dit jaar alleen al in Jakarta 1.200 doden en 68 verkrachte vrouwen te betreuren. Maar er zijn meer slachtoffers. Veel Chinees-Indonesische winkeliers hebben hun nering verloren en zijn bedreigd. Politieke activisten werden opgepakt en gemarteld en in de van oudsher bekende verzetshaarden als Oost-Timor, Aceh en Irian Jaya zijn mannen verdwenen en vrouwen verkracht. Bovendien heerst er een groot gebrek aan voedsel en medicijnen onder tientallen miljoenen Indonesiërs. Tal van organisaties, zowel in Nederland als in Indonesië, vragen aandacht voor deze slachtoffers.
Eén van de jongsten is de stichting AKUI; Aksi Kemanusiaan Untuk Indonesia (Humanitaire Actie voor Indonesië). AKUI bestaat een half jaar en is een initiatief van in Nederland woonachtige Indonesiërs. Volgens secretaris Jenny Hazeveld geeft AKUI humanitaire hulp aan de burgers in nood en aan de slachtoffers van geweld in Indonesië. Ook verzendt deze organisatie hulpgoederen en biedt ze in Nederland opvang aan mensen die gevlucht zijn voor de staatsterreur. AKUI krijgt geld van donateurs, particuliere organisaties en religieuze groeperingen. Ze hoopt medio december op definitieve toekenning van overheidssubsidie. Vanwege geldgebrek werkt de stichting alleen met vrijwilligers, maar in de nabije toekomst is het de bedoeling om ook een kern van betaalde medewerkers te hebben. Hazeveld: 'We hebben hier drie jonge mensen gehad vanwege de rellen in Jakarta. Die zijn inmiddels weer terug.' Opvallend is overigens dat in de statistieken van 1998 van Vluchtelingenwerk Nederland geen asielzoekers uit Indonesië voorkomen. Volgens Fronny Biesma, voorlichtster van Vluchtelingenwerk Nederland, betekent dit dat het aantal lager ligt dan twintig. AKUI doet haar werk niet alleen. Zo werkt zij onder andere samen met het FNI (Forum Nederland-Indonesia). Het FNI heeft op verzoek van de Indonesische Ambassade de Stichting Medische Noodhulp Indonesië opgericht met als doel om 50 ziekenhuizen en 50 klinieken op het platteland van medicijnen te voorzien. Hazeveld: 'Met de actie 'A million for a million' hopen we eind dit jaar de eerste zending medicijnen te kunnen versturen.' In Indonesië werkt AKUI onder andere samen met Tim Relawan (Vrijwilligersteam voor Menselijkheid) in Jakarta. Tim Relawan telt duizenden vrijwilligers die ook een groot gebied buiten Jakarta bestrijken. Hazeveld: 'Ze bieden opvang aan slachtoffers van de staatsterreur en verzamelen gegevens. Wij gebruiken deze gegevens om de problematiek zo goed mogelijk in kaart te brengen en hebben daarnaast een archieffunctie, zodat bij eventuele invallen de schade zoveel mogelijk beperkt blijft.' Tim Relawan wordt bestuurd door kritische leiders uit verschillende maatschappelijke en religieuze stromingen, onder wie de katholieke priester Romo Sandyawan en Karlina Lektono, één van de 'Bezorgde Moeders' die in februari dit jaar het nieuws haalden met hun babymelkactie.
AKUI heeft ook een Aceh-programma, dat ze uitvoert in samenwerking met de organisatie Flower Aceh. Flower Aceh is tien jaar geleden ontstaan naar aanleiding van de DOM (Dera Operasi Militèr) in Aceh. Hazeveld licht toe: 'Als gevolg van de DOM zijn er in Aceh drie dorpen waar alleen nog maar vrouwen en kinderen wonen. De mannen zijn allemaal verdwenen en de vrouwen verkracht. Flower Aceh geeft de slachtoffers sociaal economische begeleiding. Aanvankelijk opereerde de organisatie ondergronds, maar sinds twee jaar is ze uit de illegaliteit. Enige banden met de onafhankelijkheidsbeweging in Aceh zijn er dus niet.' Het Komitee Indonesië zet zich al meer dan 25 jaar in voor de politieke slachtoffers in Indonesië. Ze beschikt niet over fondsen voor humanitaire hulp, maar organiseert acties die vooral een informatief karakter hebben. Secretaris Yvette Lawson van Komitee Indonesië zegt: 'Samen met AKUI organiseren wij een 'vrouwenspreektoer', met als doel om pers, politici en non-gouvernementele organisaties duidelijkheid te geven over het geweld tegen vrouwen in Indonesië en Oost-Timor in de breedste zin van het woord. We willen benadrukken dat de economische crisis vooral de vrouwen en kinderen betreft. Daarnaast moeten Indonesische en Oost-Timorese vrouwenorganisaties gelegenheid krijgen om zelf netwerken op te bouwen in Nederland.' Naast een vertegenwoordiging van Flower Aceh, zullen twee leden van de vrouwensolidariteitsbeweging Solidaritas Perempuan en Emilia Pires, een Oost-Timorese vluchtelinge, aan de toer deelnemen.
Ook het toerisme in Indonesië heeft zware klappen gekregen als gevolg van de crisis. Stichting Het Schone Streven in Leeuwarden, één van de reisorganisaties die gespecialiseerd is in groepsreizen naar Indonesië, kan daar van meepraten. Het Schone Streven steunt al jaren kleinschalige hulpprojecten in de archipel. Ze financiert die onder meer uit de donateursbijdrage die haar klanten bij boeking van de reis moeten voldoen. Ondanks de terugloop, blijft de organisatie volharden in het bieden van humanitaire hulp. Tiny Woudstra (voorzitster): 'We zijn er recentelijk in geslaagd om in het dorp Krikilan, in de buurt van Kalibaru (Oost Java) twee lokalen te laten bijbouwen voor de lagere school. Hierdoor kunnen 60 kinderen weer naar school. Daarnaast zijn we bezig met de bouw van een opvanghuis voor kinderen in Lobe Suaya (vlakbij Rantepau op het eiland Sulawesi). De bedoeling is om voor ruim 40 wezen en kinderen van arme ouders een opvangcentrum te creëren waar ze muziek kunnen maken.' Het Schone Streven heeft voor deze actie onder meer een grote donatie gekregen van Omroep Fryslan in het kader van het 500-jarig bestaan van de provincie. Met de bouw van het opvanghuis is reeds begonnen en men hoopt het eerste deel nog dit jaar te kunnen voltooien. Ondanks dat de donateursbijdragen teruglopen door de dalende belangstelling voor Indonesië als vakantieland, is de situatie hoopgevend. Woudstra: 'We hebben voor dit project een speciaal gironummer geopend. Sommige mensen durven vanwege de crisis niet naar Indonesië op vakantie, maar vinden dat juist een reden om geld te geven.'
Amnesty International (AI) is al jaren actief om de schendingen van de mensenrechten in Indonesië aan de kaak te stellen. Volgens Aart Verburg van de Coördinatiegroep voor Indonesië en Oost-Timor spitsen de standaardactiviteiten zich toe op drie categorieën gevangenen: 'Allereerst zijn er de elf mensen die nog steeds vastzitten vanwege hun (communistische) PKI-activiteiten in de periode 1965-1966. Vervolgens de PRD-activisten (Partai Rakyat Demokrasi), waarvoor we recentelijk in samenwerking met The Body Shop actie hebben gevoerd. En verder de mensen die gevangen zitten in de DOM-gebieden (Aceh, Irian Jaya en Oost-Timor).' Daarnaast heeft AI veel zorgen over de (14) verdwenen studentenactivisten. Het leger heeft toegezegd hierover informatie te verstrekken, maar is deze belofte tot dusver niet nagekomen. Niettemin zijn na de val van Soeharto de deuren voor AI wijd open gegaan. Een onderzoeker van AI heeft reeds een ontmoeting gehad met de opperbevelhebber van het leger en minister van Defensie generaal Wiranto en met de minister van Justitie Muladi. Behalve het schrijven van rapporten en het in kaart brengen van de situatie van de mensenrechten in Indonesië, gaat AI ondersteuning verlenen aan studenten, vrouwen, arbeiders en boeren die op kleine schaal in de dorpen en fabrieken werken aan de bewustwording van de mensenrechten. Ze stelt daarvoor info-materiaal ter beschikking en geeft trainingsprogramma's aan deze groepen.
De Kerken in Actie richten zich eveneens op deze doelgroep. 'Een nieuwe activiteit', aldus Feije Duim, projectmedewerker regio Azië. 'De reformasi in Indonesië geeft de boeren en arbeiders de mogelijkheid zich te organiseren. Wij bieden daarvoor financiële steun, maar proberen tevens soortgelijke organisaties in Nederland over te halen om deskundige hulp te verlenen. Met name voor de boeren zoeken we counterparts van Nederlandse organisaties om in Indonesië boerenbonden te kunnen opzetten. Op dit moment zijn we daarmee bezig in Zuid-Sumatra.' Kerken in Actie heeft voldoende financiële middelen die ze onder meer inzet bij humanitaire programma's gericht op de grote steden op Java. Vooral het informele circuit - de arbeiders in de volkswijken - wordt in samenwerking met lokale kerken en andere kleinere organisaties van hulp voorzien. Een ander, belangrijk onderdeel is de medicijnhulp. Duim: 'Wij sponsoren de organisatie Pelkesi (Pelayanan Kesehatan Indonesia) die medicijnen distribueert onder de armsten. De organisatie van dit project wordt in Nederland geleid door de SOH (Stichting Oecumenische Hulp, die onderdeel uitmaakt van de Kerken in Actie) in samenwerking met de Indonesische Country Development Petesta in Yogyakarta.' Tot dusver werden door Kerken in Actie ook studiebeurzen gefinancierd voor het hoger onderwijs. Op dit moment wordt overwogen om ook het middelbaar onderwijs daarbij te betrekken. Duim: 'Het middelbaar onderwijs (SMA, SMP) is weliswaar gratis, maar er moeten ook nieuwe schooluniformen en schoenen voor de kinderen worden gekocht. In de huidige crisis is dat te veel voor de ouders. Daarom denken we er over om ook voor deze groep een programma op te zetten.'
Amnesty International (A. Verburg, coördinator Indonesië en Oost-Timor) - Keizersgracht 620 - 1017 ER Amsterdam - tel. 020-6264436 - giro 454000 Stichting AKUI (J. Hazeveld, secretaris) - Laapserveld 60 - 1213 BV Hilversum - tel. 035-6218650 - giro 6560050 Komitee Indonesië (Y. Lawson, secretaris) - Postbus 92066 - 1090 AB Amsterdam - tel. 020-6940024 - giro 3065720 t.n.v. Stichting Informatie Indonesië Stichting Medische Noodhulp Indonesië (M. Djajadiningrat-Nieuwenhuis, secretaris) - Postbus 95581 - 2509 CN Den Haag - tel. 070-3784511 - banknummer 524633754 Stichting Het Schone Streven (T. Woudstra, voorzitter) - Tuinen 17 - 8911 KB Leeuwarden - tel. 058-2137706 - giro 4589543 Kerken in Actie (F. Duim, projectmedewerker regio Azië) - Postbus 200 - 3830 AE Leusden - tel. 030-2721456 - giro 2211 |
