Tekens van tegenspraak, II
Eindelijk is er sprake van een
gedegen serie op Radio 5 (Teleac/NOT) welke gewijd is aan Indische
Letteren:
http://www.omroep.nl/teleacnot/serie/indischeletteren/test/online/index.html
Dat is de eerste gedachte als je
kennis neemt van het programma dat in acht uitzendingen zal langs trekken.
De inleiding van Bert Paasman geeft direct de zetting aan, aandacht voor het
Indische met extra licht op de Indo-kant. Dan begin je al een beetje kriebels te
krijgen, want de constatering dat de Indo's in het panorama van
Nederlands-Indische letteren onderbelicht zijn, is weliswaar juist, maar heeft
een zweem van trendy politiek-correctheid.
Het is echter zeer de vraag of de groep welke hij bedoelde met 'Indische mensen'
zich wel kan vinden bij de optredende auteurs. De serie is nog niet teneinde,
maar je kunt al delen eruit via internet beluisteren, zodat het dan duidelijk
wordt welke richting het uit zal gaan.
Wat bedoelt de dalang met 'politiek-correctheid', de 'excuus-neger' binnen een
andere context is daar ook een voorbeeld van?
In de context van literatuur uit de Indische hoek betekent het b.v. al heel snel
een kiezen voor de mening dat de Hollanders en in hun slaafse kielzog de Indo's
een kwalijke historische rol in de Indonesische archipelago hebben gespeeld.
Vervolgens komen dan slachtpartijen, puputans, Aceh en nog zo wat om de hoek
kijken, feiten die allang niet (meer) ontkend worden.
Of dat iets met het beleven van alledag voor jan-en-alleman van betekenis is
geweest, blijft zeer de vraag.
Als je namelijk daaraan toegeeft, moet je de consequenties onder ogen zien en
met een uitgesleten variant m.b.t. Duitsers beweren dat elke 'goeie' Indischman
een dooie is
Daarom is het onthutsend hoe makkelijk de academische samensteller (Bert
Paasman) ook klakkeloos zulke meningen van deelnemende auteurs bevestigt.
Te weinig wordt de nuancering aangebracht dat het gedrag van individuen in
Indië in de allereerste plaats zeer eng begrensd werd door de lokale
omstandigheden. Dat gezegd hebbend, kun je niet goed meer begrijpen waarom
schrijvers - zoals in de Teleac-srie optreden - zo exhibitionistisch misbruik
maken van feiten die nu algemeen bekend zijn, maar toen niet. Waardoor een
bepaald onwelriekend soort plaatsvervangend schaamtegevoel wordt gecreëerd.
Dalang Mabuk