De dalang mabuk wil niet investeren in de IMG-Bank, hij heeft teveel soto ayam gegeten.

Voor ons ligt een folder met stemmig zwarte rand op beige achtergrond en in gelige lettertypen. Boven staat IMG Helpdesk en je bent geneigd de zaak naast je neer te leggen. De layout en het logo suggereren een verbinding met beleggingen door een of ander bank, zoals ING Bank.
Het woord helpdesk doet die associatie slechts versterken.
De folder doorlezend, wordt duidelijk dat het gaat om een nieuwe 'dienstverlening' door Pelita. Dat kan natuurlijk, immers deze organisatie werd toen de grote stroom Indische mensen vanaf 1946 'repatrieerde' belast met de materiële en immateriële hulp aan deze groep.
In die beginfase werd daadwerkelijk hulp verleend bij de opvang in Nederland, de plaatsing van werkzoekenden en de ondersteuning bij het vinden van geschikte woonruimte. Geruisloos ging dat allerminst, veel 'gerepatrieerden' voelden zich onheus beoordeeld, paternalistisch behandeld, of werden langzaam verstikt in de bureaucratische kluwens.
Een niet onaanzienlijk deel van de Indo's binnen de groep klaagde over een overheersing bij Pelita van niet-Indo's, waardoor men zich achtergesteld voelde.
Langzamerhand werd Pelita belast met de zorg om en begeleiding van de omvangrijke groep Indische mensen die een beroep deed op de z.g. oorlogswetten: WIV, WUV en WUBO.
Een netwerk aan rapporteurs, beoordelaars en adviseurs m.b.t. de problemen rond deze wetgeving nestelde zich in de schoot van Pelita.
Daarnaast bood Pelita onderdak aan een dozijn Indische organisaties welke samenwerkten binnen het Indisch Platform, de directeur van Pelita werd q.q. ambtelijk secretaris van deze club, die ook financieel door Pelita werd onderhouden.

Platform
Dit Indisch PLatform vormt de adviserende gesprekspartner van de regering in kwesties welke de Indische doelgroep aangaan. In feite zonder dat sprake is van enige afstemming naar en toetsing van die achterban. Zo werd eerder (zie vorige editie van Blimbing) gewezen op de gang van zaken rond SOTO (Stichting Onderzoek terugkeer en Opvang) en bij het totstandkomen van het IHC (Indisch Herdenkings Centrum). Bij het vijfde decennium van Pelita in november 1997 werd in minister Borst's feestrede opeens de oprichting van het IHC als konijn uit de hoge hoed getoverd.
Wie had daar eerder van gehoord? Zeker niet de Indische achterban.

Volgens bericht van het ministerie VWS (12 februari 1999) is het volgende aan de hand: 'De Pensioen-en Uitkeringsraad (PUR) gaat de verantwoordelijkheid dragen voor de sociale rapportages in het kader van de Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers 1940-1945 (Wuv) en de Wet uikeringen burger-oorlogsslachtoffers 1940-1945 (Wubo). Dit heeft de ministerraad besloten op voorstel van minister Borst van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Deze beslissing heeft geen negatieve invloed op de rechten van betrokkenen. Het voorstel voorziet erin dat de Stichting 1940-1945, de Stichting Pelita en de Stichting Burgeroorlogsgetroffenen die op dit moment de sociale rapportage-taak verzorgen van deze verantwoordelijkheid worden ontheven.'

Nu blijkt dat vanwege de teruglopende subsidies aan Pelita - het aantal cliënten loopt drastisch terug -, minder armslag kan worden geboden aan het Platform. Dit heeft inmiddels gekozen om een zelfstandige rechtspersoon te worden en zodoende zelf subsidies en inkomsten te genereren (alleen de BEGO binnen het Platform, was tegen). Op 2 februari 1998 werd de Stichting Indisch Herdenkings Centrum opgericht, met als bestuursleden: R. Boekholt, L.J. de Coninck (directeur van Pelita), F.H. Meijer, H.A.M. Liesker en A.J.N. Horstmeier.

Het is duidelijk dat men voor deze opzet de vorm van een stichting - geen leden, het bestuur wordt z.g. opterend samengesteld - heeft gekozen, de minst democratische vorm van organisatie.

Nieuwe Koers?
Vanwege al deze nieuwe ontwkkeligen - samenwerking van Pelita met de Stichting 1940-1945 is van de baan - heeft het bestuur een nieuwe voorzitter gekregen om de veranderingen te begeleiden, E. Stoové (in het dagelijks leven plv. directeur van het centraal orgaan opvang asielzoekers). Maar in het nieuwste 'Pelita Nieuws' (de vaak niet kapitaalkrachtige leden van haar beoogde doelgroep moeten 27,50 betalen om vier keer per jaar dit nieuws in de bus te krijgen) wordt geschreven dat 'Pelita van plan [is] haar dienstverlening uit te breiden en om te vormen'.
En op dat laatste slaat nu de IMG-folder waar in het begin sprake van was.
Wat lezen we b.v., naast de ook hier misbruikte naam 'Indische Nederlander'?

'Er bestaan al talrijke Indische en Molukse verenigingen en organisaties. Wat ontbreekt is bundeling van krachten en coördinatie, waardoor vele zinvolle ideeën niet tot succes leiden. Dat moet en kan veranderen, maar alleen als ons initiatief op ruime steun kan rekenen, zowel moreel als financieel.'
Dit lijkt een gotspe, want 'ons initiatief'=IMG (Indisch Molukse Gemeenschap) vraagt vervolgens om donateurs en bij raadplegen van de telefonisch helpdesk moet je een 09-nummer draaien, à raison van 44 cent/minuut.
De helpdesk wil het voortouw nemen door initiatieven te ontplooien en te ondersteunen die bijdragen aan het behoud van de Indische en Molukse cultuur.

Waartoe?
Bij de presentatie tijdens een door Pelita georganiseerde kumpulan, kwamen de 'oudjes' in opstand. Zongen de bekende klaagzangen over de door hen ondervonden opvang en wezen op de vreemde veronderstelling dat Pelita, in plaats van te verdwijnen als de basistaken aflopen, nu op zoek gaat naar vervangende werkgelegenheid.
Het blijft een ongerijmde zaak dat een organisatie die ingesteld is op maatschappelijke dienstverlening van oorlogsslachtoffers, zich nu op de culturele toer gaat storten.
Voordien bestond voor dat aspect geen enkele belangstelling vanuit deze organisatie, vraag je om minimale hulp op het terrein van culturele manifestaties (Indisch symposium in Bronbeek), lezingen (Sierkanlezingen), of publicaties (Indo-dichtbundel, tijdschrift Blimbing), dan kun je van tevoren de afwijzing zelf formuleren: 't valt niet onder de doelstellingen van Pelita.
De ietwat excentrieke rechtsfilosoof Bolland heeft eens gezegd 'Geen belang zonder eigenbelang', dat klopt dus.
Wat nu te wachten staat, klopt dus ook: steun aan SOTO, het bedenken van IHC, dat vooral terugblikkend is, het overstappen op culurele zaken van Pelita.
Wie van de toezichthouders heeft zitten slapen?

• Dalang Mabuk
  

NB: De term Indische Nederlander bestond al in de twintiger jaren, maar kreeg een andere betekenis, omdat Ir Mussert - veel Indische mensen waren lid van de NSB - de term gebruikte om zijn beweging gerust te stellen de contributies van niet-arische personen uit Indië te incasseren. Het is daarom beter deze term te mijden als de tering.