Klassieke Muziek deel IV
Radio Philharmonisch Orkest 1948-1950 nader bekeken.
In 1947 is in Den Haag en Djakarta gelijktijdig
het plan gerezen om het Omroep-orkest te Batavia een professionele status te
geven. Op instigatie van het Ministerie van Overzeese gebiedsdelen werd de
dirigent Yvon Baarspul benaderd om een volwaardig symfonie-orkest aldaar te
formeren, dat in staat moest zijn een uitgebreid repertoire te brengen. Gevoegd
bij het al bestaande NIROM-orkest, zou dit ensemble ongeveer 63 leden gaan
tellen. De musici (meest mannen) kregen een 2-jarig contract aangeboden terwijl
de Nederlandse regering het initiatief sponsorde. Omdat het in de 'Oost' in die
tijd nog lang niet veilig was, kon gesproken worden van een riskante
onderneming. Hoe dan ook, er was 'overzee' in die turbulente jaren grote
behoefte aan culturele ontspanning.
Het resultaat: Op 5 juni 1948 vertrekken 27 gegadigden per M.S.Garoet vanuit
Rotterdam naar Nederlands Indië. Nog twaalf musici volgen enige tijd later per
vliegtuig. De violist Herman van der Vegt werd voor één jaar vrij gemaakt om
in de funktie van concertmeester Baarspul te assisteren.
De orkestleden die uit Nederland kwamen, werden ondergebracht in Hotel Chaulan,
op loopafstand van de radio aan het Koningsplein. Na een jaar kwamen de
echtgenotes en kinderen over. In die tijd werd er een nieuwe wijk gebouwd aan de
rand van Batavia waar de meesten uiteindelijk huisvesting vonden.
Met de repetities werd al gauw begonnen in de grote studio van de inmiddels
omgedoopte ' Radio Omroep in (den) Overgangstijd'. (ROIO) Vice-president
Mohammad Hatta werd beschermheer van dit nieuwe orkest.
Op 30 Augustus 1948 vond het openingsconcert plaats in de uitverkochte zaal
(Garden Hall) van de Dierentuin te Batavia. Meer dan 1000 toehoorders!
Programma: werken van Bach, Geraerdts en Brahms m.m.v. het Oratorium koor.
De twee abonnement-series op Zondag en Woensdag trekken volle zalen. Als
solisten treden op o.a. Lola Bobesco viool, Jean Pierre Rampal fluit, Jaques
Genty piano, Thomas Magyar viool, Annie Hermes sopraan, Corrie Bijster alt, Han
Le Fèvre tenor, Laurens Bogtman bas, Geza Frid en Joan Giesen piano.
In de twee jaar van het bestaan van het Orkest vormden enkele leden
kamermuziekensembles. Zo ontstonden er bijv. twee strijkkwartetten. Het Radio
Philh. Blaaskwintet trad op met de pianisten Frans Szabo en Douda Poliakine en
er kwamen talrijke recitals en solo-optredens.Het orkest heeft verscheidene
tournees gemaakt:
-september '49 per M.S.Ophir naar Semarang, Soerabaja en Bali. (Het schip diende
tevens als hotel).
-november '49 per vliegtuig naar Singapore voor 5 concerten in de 'Victoria
Memorial Hall' en een jeugd-concert in 'Happy World', een grote tent.
-eind '49 twee concerten te Pladjoe, bij Palembang.
Uit het Radio Philharmonic werd ook een kamerorkest gevormd onder leiding van
dirigent Frits Hinze, dat voornamelijk in de plaatselijke Schouwburg optrad. Het
Cosmopolitain orkest o.l.v. Jos Cléber verzorgde intussen het lichtere
repertoire. Tegelijkertijd groeide de belangstelling van Indonesische en Chinese
zijde.
De direktie van de ROIO, die met krachtige steun van de regering dit nieuwe
symfonieorkest heeft kunnen oprichten, meende het culturele doel van deze
instelling het best te kunnen dienen door het orkest niet angstvallig binnen de
beslotenheid van de studiomuren te houden, maar de uitzendingen zoveel mogelijk
vanuit de concertzaal te verzorgen. De concerten werden als regel op de plaat
vastgelegd om later uitgezonden te worden vanuit diverse relay-stations in het
land, o.a.die van Semarang, Soerabaja, Bandoeng en Makassar. Behalve in de
Garden Hall waren er ook concerten in de Willemskerk, de Portugese Buitenkerk,
de Schouwburg en in Gebouw Concordia te Batavia.
Een serie van zeven concerten, gewijd aan Nederlandse componisten, vond plaats
in de grote zaal van de Radio Omroep van Djakarta. Samenstelling en redaktie
waren in handen van de hoboist Victor Swillens. Deze concerten werden ook
uitgezonden door de zenders in Semarang en Soerabaja.
De twee afscheidsconcerten van het Radio-Philharmonisch orkest in juni 1950
vermeldden de uitvoering van de 9e symfonie van Ludwig van Beethoven m.m.v. het
Batavia's gemengd koor. Bij deze gelegenheid werd Yvon Baarspul benoemd tot
Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
De terugreis werd gemaakt met de M.S Johan van Oldenbarnevelt op 21 juli 1950.
Aankomst Amsterdam 17 augustus. Sommige orkestleden keerden later terug voor de
vorming van het Orkes Radio Djakarta o.l.v. Henk te Strake, dat nog tot 1953
heeft bestaan.