Discussie en kritiek is een oude Indische journalistieke traditie

Onder bovenstaande titel schreef Peter Schumacher over een oud-Indisch journalistiek goed: onafhankelijk, met passie en zonder bangigheid leveren van kritiek, welke kan leiden tot publieke discussies.

Dat gold zeker in de vooroorlogse  Indische situatie, waar het vrijuit verkondigen van meningen snel een groot risico in zich hield. Verschillende journalisten hebben dat indertijd ondervonden, zoals ook gebeurde tijdens het Soeharto-bewind met onafhankelijke journalisten.

Maar we zitten in Nederland, met een lange traditie van vrije meningsuiting, hoeveel mensen hebben zich in het verleden niet hier gevestigd vanuit het buitenland, omdat zij hun meningen hier wel kwijt konden zonder te worden opgepakt. Het is nu het tweede millennium, dus zou je veronderstellen dat Indo's die regel ook kennen.

Twee voorbeelden daarom door de Dalang Mabuk bij elkaar gesprokkeld.

Het Indisch Huis in de steigers

Omdat het IHC steeds heeft uitgeblonken in het verstrekken van non-informatie, was het verrassend een in vierkleurendruk en op glanspapier uitgevoerd Nieuwsblad (2000-I) in de brievenbus te vinden. Over de verschillende commoties - in en buiten het bestuur van IHC - heeft Dalang Mabuk steeds verslag gedaan: Er is nu een 'formateur' mevr. Sari van Heemskerck bezig een nieuw bestuur samen te stellen en er bestaat een overduidelijke brandbrief van het ministerie VWS die feitelijk de financiële kraan van het IHC dichtdraait.
Aan die situatie is (nog) geen einde gekomen.

Daarom is het goed deze Nieuwsbrief goed te lezen en daaruit enkele opmerkelijke zaken te weet komen. Zoals een - met haar kleurenfoto gelardeerd - artikel van minister Borst (VWS), getiteld 'Culturele Diversiteit'. Waarin de minister hoog opgeeft van het initiatief en haar van harte gegeven morele en financiële steun. Zij eindigt met 'Zodra overeenstemming is bereikt tussen het kabinet en de vertegenwoordigers van de Indische Gemeenschap, zal een belangrijk bedrag aan rijksmiddelen worden gereserveerd voor het voltooien van het IHC'.

Dan volgt een stuk van de voorzitter van het IHC, Ruud Boekholt, getiteld 'Centrum thans financieel mogelijk'. Waarin o.m. staat 'Op uitdrukkelijk verzoek van velen stellen wij thans de mogelijkheden open om schenkingen te doen aan de Stichting Vrienden van het Indisch Huis, of donateur te worden'.

Interessant is vervolgens te lezen onder de kop 'Morele Steun', dat 'met groot genoegen' een aantal bekende Nederlanders hebben toegezegd zitting te nemen in het Comité van Aanbeveling, o.m.: Hedy d'Ancona, mgr Bär, J.Blankert (IOC), oud-minister Eelco Brinkman, Wim Deetman (burgemeester Den Haag), Adriaan van Dis, Wieteke van Dort, Ruud Lubbers, J. van der Reyden (Veronica) en J. Schraven (VNO/NCW).

Het is alsof je een sciencefiction verhaal leest, overal op gebaseerd, behalve op de barre werkelijkheid. Je kunt je echt afvragen wie er nu geschift is, na alle verhalen en feiten die losbarstten n.a.v. gedragingen van personen rond het IHC. Ieder fatsoenlijk bestuurder van de lokale duivenmelkersclub zou zich in zo'n situatie alleen maar gedeisd houden en de eer aan zichzelf.

In elk geval is deze IHC Nieuwsbrief niet een voorbeeld van wat kritisch en open beleid zou moeten zijn. De Nieuwsbrief wordt ook verspreid tijdens de a.s. Pasar Malam  Besar, waar op een IHC-stand de nieuwe maquette van het Indisch Huis valt te bewonderen. Er schijnt nu al ruzie te zijn wie achter de balie van de kraam gaat staan, want er worden veel kritische vragen en opmerkingen verwacht. 
Als dat laatste zo is, dan past het inderdaad in die oude Indische traditie. Maar of zinvolle discussie mogelijk zal zijn, valt te betwijfelen. Zie daarvoor het volgende stuk, waarin wordt aangetoond dat de Pasar Malam Besar beslist niet de plaats is waar discussies over 'perkaras' (waarvan het IHC één is) welkom zijn en kunnen worden gehouden.

NB: Er is (dd 22 mei) een aangetekende brief bij het IHC-bestuur binnengekomen, waarin drie personen die in de publikaties van Blimbing - later geciteerd door een stel landelijke dagbladen - werden genoemd, juridische stappen aankondigen. Het betreft de van vriendjespolitiek en nepotisme betitelde personen Pamela Pattynama, De Jong (videomaker en echtgenoort van IHC bestuurslid Liane van der Linde) en Max Koolhaas (filmer en programmamaker bij de VPRO). Dat staat dus niet in de IHC-Nieuwsbrief, maar het zou weleens een aderlating kunnen betekenen voor de financiële situatie van het IHC.

Werkgroep Indisch Netwerk (WIN) uit de bocht

Een tijd geleden dienden BLIMBING en het WIN ongeveer op hetzelfde tijdstip een vraag in bij de Pasar Malam Besar om een programmadeel met discussie te mogen vullen. Daar werd in eerste instantie goed op gereageerd en een datum (19 juni, Bibittheater, 's avonds) wordt zelfs in de Pasarkrant gepubliceerd. Omdat het thema één overeenkomst had, de 'media', waren zowel BLIMBING als het WIN gevraagd om de tafel te gaan zitten voor een zinvolle afstemming op elkaar.

Die samenwerking is helaas in de kiem gesmoord, omdat het WIN geen water bij de wijn wilde doen, onvermijdelijkheid als je wilt samenwerken. Toen is de zaak afgeblazen door de PMB.
Waarom die verschillen van mening? Hieronder heel kort uit de doeken gedaan omdat dit soort meningsverschillen doorlopend als splijtzwammen door het Indisch landschap rondgaan.

BLIMBING wilde een discussie over de z.g. Indische perkaras en hoe deze zijn behandeld in de (Indische) media; het WIN voelde niets voor zo'n discussie, omdat men geen standpunt terzake wilde innemen. WIN's opzet was slechts een discussie te houden over de mogelijkheid van een nieuw tijdschrift speciaal voor de tweede en nieuwere generaties. Ter voorbereiding van deze PMB-discussie-avond heeft het WIN zelfs een tryout gehouden op 20 mei j.l.

Dit zijn de feitelijkheden.

Waarom gaat uiteindelijk een inhoudelijke discussie over wat de Indische gemeenschap momenteel bezighoudt niet door? Daar is een aantal overwegingen voor aan te voeren.

• Het risico dat een discussie over perkaras niet beperkt zou blijven tot IHC en IP is levensgroot.
• Waarbij de overheersende rol van Pelita in het formuleren van criteria welke hebben geleid tot de fameuze door VWS gehalveerde begroting voor collectieve projecten, zeker ter discussie zou hebben gestaan.
• Een aantal WIN-leden, die in deze werkgroep een belangrijke rol spelen, zijn tevens in dienst van Pelita, zodat bij een botsing tussen discussianten uit het publiek met hun werkgever, zij betrokken kunnen raken. Daarover valt wel iets te zeggen, zij het dat in Nederland een vérgaande vrijheid van meningsuiting bestaat, die hun bangheid niet ondersteunt.
• WIN heeft zich aangemeld als adspirantlid van het IP en ook dat zou in een discussie over perkaras weleens pijnlijke momenten kunnen geven, als eem van die kwesties - IP betreffend - zich voordoet.
• De Stichting Tong Tong - organisator van de Pasar Malam Besar - voelt zélf niets voor een controversiële discussie binnen haar tenten, dat zou gretig publiek kunnen afschrikken. Een merkwaardig fenomeen, omdat de doelstellingen van de Stichting Tong Tong - uitdrager van cultuur en eens verre nazaat van de zeer kritisch geharnaste journalisten Tjalie Robinson en Roy de Riemer, die wel degelijk heel kritisch over Indische kwesties hebben gerapporteerd en geschreven - in stevige concurrentie staan tegenover die van het Indisch Huis. Liever gezegd elkaars kloon zijn. Er wordt al gesproken dat ideeën van Tong Tong 'gejat' zijn door het IHC.
• Dit valt niet te rijmen met de aanwezigheid van een IHC-kraam, waardoor de PMB tegelijkertijd concurrent is én leverancier van (betaalde?) plaatsruimte voor het Indisch Huis. Stel je voor dat dan op een van de podia bovendien nog een discussie losbarst over deze zaak. 
• Wat dat laatste betreft is het uit handelaarsoogpunt begrijpelijk dat de PMB geen (politiek) standpunt wenst in te nemen en liever de zaak afblaast dan met één van de tot samenwerking gebrachte aanvragers, WIN en BLIMBING, verder te gaan.

Blijkbaar is kritisch beoordelen en oproepen tot wezenlijke discussie niet iets dat bij Indische mensen van nu hoort. Enfin, als het eten maar goed is, tôh?

• Dalang Mabuk

REACTIE VAN LUCKY OUDKERK POOL (voorzitter Werkgroep Indisch Netwerk, WIN))

- Het Indisch Netwerk heeft zich niet aangemeld voor het Indisch Platform, doch is gevraagd (door het I.P) om dit te overwegen. Gezien de toenmalige en huidige situatie binnen het I.P, hebben wij hiervan afgezien. 
P.S.: Wij (WIN) ambiëren veel eerder een nieuw soort overleg, waar met name de 2de en 3de generatie in vertegenwoordigd zijn!

- Het feit dat een tweetal leden van de Werkgroep werkzaam is bij Pelita, vormt geen enkele belemmering om de activiteiten die ontplooid zijn en worden, te blijven doen! De suggestie dat dit wel zo zou zijn, is op z'n zachtst gezegd insinuerend! Ik hoop, gezien onze vriendschappelijke verstandhouding, dat dit wordt veranderd.