Wordt de kue lapis op de Haagse Javastraat wel eerlijk verdeeld?

We hoeven op deze plek niet nogeens terug te komen op de feiten dat het IP voltrekt is tekort geschoten in het geven van bruikbare informatie naar de achterban. Weliswaar hebben een paar organisaties (zoals IPB, NINES en Madjoe) wel melding gemaakt van de werkzaamheden bij het Indisch platform, maar hoe tot bepaalde voorstellen en besluiten is gekomen, blijft in het duister.
Nu dus een bedrag van 385 miljoen gulden op tafel gaat komen, is het erg belangrijk om te zien wie de zaak verder organiseert. 

Het Gebaar
Wat is de inhoud van de ministeriële brief van 12 december 2000?
1. Het bedrag is voor 350 miljoen bestemd als individuele uitkering en voor 35 miljoen t.b.v. collectieve doelen.
2. Het Gebaar is bedoeld als 'rechtsherstel' voor de periode ná de Tweede Wereldoorlog, met name als erkenning van falend opvangbeleid in Nederland en ondervonden leed tijdens de bersiap. Mevrouw Borst's brief meldt o.m.: In Nederland vonden de repatrianten en immigranten een samenleving in wederopbouw die weinig tijd en aandacht, laat staan begrip had voor hun ervaringen. Schaarse mogelijkheden voor huisvesting, gerichte hulp bij achterstanden op het gebied van het onderwijs en de arbeidsmarkt ontbraken. Het onbegrip en de vooroordelen bij vele Nederlanders over Neder-lands- Indië, de Indische maatschappij en het koloniale verleden in het algemeen, werden vaak als kwetsend ervaren. Al deze factoren hebben bijgedragen aan een gevoel van mis-kenning bij veel leden van de Indische gemeenschap. De regering erkent dat het leed voor de oorlogsslachtoffers niet alleen met hun ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog te maken heeft, maar ook met hun terugkeer en opvang in de Nederlandse samenleving na de Tweede Wereldoorlog. 
3. Voorwaarde hierbij is dat het bedrag ten goede komt aan Nederlanders die tijdens de Japanse bezetting in het voormalig Nederlands-Indië verbleven, of onvrijwillig door de Japanners elders geïnterneerd of tewerkgesteld zijn. Samenwerkers met de Japanners komen niet in aanmerking.
4. Daarnaast zal de overheid een breed historisch onderzoek laten uitvoeren naar de sociale en economische gevolgen van de Japanse bezetting, de bersiap- en revolutietijd, en het dekolonisatieproces. 

Buitenkampers?
Binnen de Indische gemeenschap ontstond direct commotie omdat de mensen dachten dat het betrof een vergoeding van ondervonden leed TIJDENS de Japanse bezetting. Op zich is deze discussie nogal onsmakelijk te noemen, omdat feitelijk wordt gesuggereerd dat een rangorde in hiërarchie zou bestaan. Daar wilde de regering niet aan beginnen en daarom was vanaf het begin van de onderhandelingen met het IP sprake van collectieve doelen.
In de IP-notulen van 29 februari 2000 komt deze kwestie aan de orde: 'Gebleken is dat de overheid bereid is tot uitkering van individuele claims, indien de WUV-criteria worden toegepast. Dit is onmogelijk [vindt het IP] omdat dan een grote groep rechthebbenden buiten de boot komt te vallen. In een vervolggesprek met mevr. Proost, mevr. Blankert en de heer Zalm heeft het IP toen gevraagd om 1,4 miljard, waarvan negenhonder miljoen voor een eenmalige uitkering ad ƒ7500,00 p.p. en voor de projecten negenhonderd miljoen omdat nog onbekend is wat het onderzoek Indische tegoeden voortbrengt. 
Het criterium of je al dan niet in aanmerking kunt komen voor de uitkering is nu dus afhankelijk gemaakt van de aanwezigheid in De Oost tijdens de periode 1942-'45.

Joodse regeling
Totnutoe lopen dus de criteria met de Joodse Tegoeden aardig in de pas, zoals in de brochure van MAROR (Morele Aansprakelijkheid Roof en Rechtsherstel) staat:
'Als erkenning van achteraf geconstateerde tekortkomingen in het rechtsherstel na de Tweede Wereldoorlog is een regeling getroffen waarbij gelden worden teruggegeven aan de Nederlands-Joodse gemeenschap. Bij deze regeling gaat het om teruggave van tegoeden zonder dat het bewijs van de omvang van de beroving hoeft te worden geleverd. Heeft u nog bewijsbare vorderingen uit hoofde van roof tijdens de oorlog, dan kunt u daarvoor, naast deze aanvraag, een claim indienen bij de diverse SJOA stichtingen.'
In de onderstaande tabel vindt u een overzicht van de opbouw en de verdeling van de Joodse Tegoeden.

 

	Opbouw	Verdeling
Overheid	f400.000.000
Ten bate van Stichting Joods Humanitair Fonds:	(f50.000.000)
		f350.000.000
Verbond van Verzekeraars	f50.000.000
Reservering individuele juridisch bewijsbare claims	(f20.000.000)
Digitaal Monument	(f5.000.000)
		f25.000.000
Nederlandse Vereniging van Banken	f50.000.000
Reservering individuele juridisch bewijsbare claims	(f5.000.000)
		f45.000.000
Vereniging voor de Effectenhandel en AEX	f264.000.000
Reservering individuele juridisch bewijsbare claims	(f100.000.000)
		f164.000.000
Beschikbaar ter verdeling		f584.000.000
Te verdelen over collectieve doelen (10%)		(f58.400.000)
Te verdelen individuele uitkeringen (90%)		f525.600.000

Verwacht aantal porties (Nidi-onderzoek)		31.723
Onzekerheidsmarge van 15%		4.758
Totaal aantal porties		36.481
'Te verdelen individuele uitkeringen' gedeeld door totaal aantal porties		f14.408
Eerste betaling per belanghebbende		f14.000

Verdeling naar evenredigheid?

Bestudering van boven afgedrukt lijstje leert hoe moeilijk het is om aan te geven wélke verdeelsleutels moeten worden gehanteerd voor de verschillende groepen: Joden, Indische mensen en Sinti.
Het lijstje leert - en het zal veel Indische mensen niet aanstaan - dat feitelijk het bedrag dat de regering heeft bepaald voor Joden en Indische mensen praktisch gelijk is: 350 miljoen! Het verschil zit 'm in de vergoedingen door banken en verzekeringen!
Er worden volgens de berekingen bij Nidi ruim 35 000 aanvragen verwacht, zo komt men tot het bedrag van veertien mille, per direct. Trekt men de bijdragen van banken en verzekeringen af van het totaalbedrag, dan kan louter uit de regeringspot voor elke aanraag tien mille klaarstaan. 

Het driedubbele van wat aan de Indische gemeenschap wordt gegund! Hoe zit dat? Daar is niet achter te komen omdat de dames en heren van het IP menen een volstrekte radiostilte in acht te moeten nemen. Tot zelfs na het publiceren van de hierboven geciteerde regeringsbrief, kwam geen enkel bericht, of commentaar van de kant van het IP.

Communiqué

Pas 12 december verschijnt een persbericht dat zeer selectief wordt verzonden - de Indische bladen en media ontvangen niets -, gevolgd door een brief van Pelita dd 22 december j.l. Curieus natuurlijk dat geen van deze brieven op de website van Pelita is terug te vinden, wat zouden ze daar toch uitspoken met hun computers?

De brief, getekend door mevr Harriet Ferdinandus, directeur van Pelita, is een toelichting op het persbericht, maar er staat een alinea in die van wezenlijk belang is voor wat in de naaste toekomst dient te gebeuren, of juist niet.

Verdeling buiten verantwoordelijkheid van het Indisch Platform.

Dit is de tekst:
'Nu moet worden overgegaan tot verdeling van de gelden van het 'Gebaar'. Hoewel het Indisch Platform zeker zijn bijdrage wil leveren aan de voorbereiding van dit traject, staat vast dat de verdeling en toewijzing van zowel de individuele gelden als van de gelden bestemd voor collectieve doelen, buiten de verantwoordelijkheid van het Indisch Platform zullen geschieden. Hoewel de procedure nog niet vastligt, lijkt een werkwijze zoals nu gehanteerd bij de Joodse gemeenschap en de Roma en Sinti gemeenschappen, namelijk dat de verdeling geschiedt door een zelfstandige stichting, voor de hand te liggen.'

Bezwaren

Het is de moeite waard om te bekijken hoe, in tegenspraak met wat hierboven staat over de procedure die niet vast staat, de situatie momenteel is. 

• Het IP is een koepelorganisatie, maar geen rechtspersoon, binnen het platform wordt nog steeds gesteggeld hoe men verder dient te gaan: stichting, vereniging etc
• Het gehele voortraject is zonder afstemming op de wensen van hun achterban door het IP in een solorun afgelegd, men achtte zich de 'vertegenwoordigers' van die achterban; niets wijst erop dat dit draagvlak inderdaad aanwezig is
• De regering heeft gemakshalve een samenraapsel van Indische organisaties bij elkaar getrommeld wegens het krans- en eierstruifincident, laten uitgroeien tot 'officiële gesprekspartner', men wilde geen Poolse landdag met het bezoek van de Japanse keizer in het vooruitzicht
• Toen de onderhandelingen met de regering vorderden, werd verleden jaar een Stichting Beheersfonds Indisch Platform opgericht, uiteraard bemand door figuren die de aan het IP deelnemende organisaties vertegenwoordigen; hiervan werd nooit enig bericht in de openbaarheid gebracht, laat staan dat inzicht wordt gegund in de samenstelling

Tot de doelstellingen van het beheersfonds behoren o.m. de volgende zaken:

1. 'het verwerven en beheren van fondsen ten dienste van het forum 'Indisch Platform'
2. het voeren van de administratie en indien nodig het verrichten van diensten ten behoeve van het forum

Het vermogen wordt gevormd door:

1. subsidies, giften en donaties
2. hetgeen verkregen wordt door erfstellingen en legaten
3. hetgeen op andere wijze wordt verkregen

Zoals gebruikelijk bij een stichting als hier bedoeld, zijn de doelstellingen dermate vaag gesteld dat je er alle kanten mee uitkunt. Ook met een opengehouden mogelijkheid het beheer over te nemen als 385 miljoen gulden van Het Gebaar binnenstroomt.

Handelsregister Kamer van Koophandel

Dit register vermeldt alle ingeschreven firma's en stichtingen in de regio Haaglanden, compleet met opsomming van de bestuurders. Omdat als vestiging van het beheersfonds eenzelfde adres wordt opgegeven als Pelita en het IP (Javastraat 52, 2585 AR Den Haag), loont het de moeite te zoeken naar andere stichtingen die blijkbaar bij Pelita worden beheerd. Daar is het onderstaande lijstje uitgekomen, waarbij aangetekend dient te worden dat Pelita niet reageert op vragen m.b.t. de aard, doelstellingen en bestuurders van deze stichtingen. De gegevens zijn daarom ontleend aan het bovengenoemde register.

*)
Bestuursleden Beheersfonds Indisch Platform (volgorde van infunctietreding):
L.J.H. Willinge - J.W. Meyer - E. Seriese - R.F. Rugebregt - A.J.N. Horstmeier - B. van de Hoef - H.E. Toet - H.W. Neidig - H.R. Toorop - W.B. de la Rambelje - A.A. Lutter - A.M. de Pijper

+) Bestuursleden Pelita:
A.W. Everts-Kuik - A. Lobbezoo

NB: de opsomming is natuurlijk een momentopname, verschillende bestuursfuncties zijn gemuteerd, zoals b.v. die van de heer Horstmeier.

Ongewenste dwarsverbindingen

Een kind kan vervolgens door de structuur heenkijken en ziet de dwarsverbindingen die het dragen van verschillende petten (nog steeds) mogelijk maakt. Kritische vragen dienaangaande zijn daarom zeer op hun plaats!

Zo is een dringende vraag welke doelstellingen worden nagestreefd door 'Indisch Nederland', dat blijkbaar twee ondersteunende stichtingen heeft, één voor de fondsenwerving en een andere die de naam Pelita erbij voert?
Zoals gezegd wilde Pelita geen medewerking geven over het hoe-en-waarom, dan is des te opvallender dat de besturen van dit trio uit dezelfde personen bestaat: E. Stoové, Ellen Derksen en Fred Venema!
Het kan best zijn dat het trio zich bezighoudt met commerciële zaken - daar is niets op tegen - maar dan hoort dat transparant gemaakt te worden.
Nu al is er op z'n minst de verdenking dat met een aantal dubbele petten allerlei ondoorzichtige belangen worden nagestreefd. Want Stoové en Ellen Derksen hebben tevens bestuursfunkties in Pelita, terwijl Fred Venema sinds kort de opvolger is van Ruud Boekholt als voorzitter van het Indisch Huis (IHC). Na alle ellende die we aan het IHC hebben beleefd, moeten dergelijke dubbelfunkties absoluut vermeden worden. En zeker zoals het nu min of meer stiekem plaatsvindt.

#) bestuursleden Indisch Huis: P. van de Ven en Edy Seriese (gevolmachtigd projectleider); deze gegevens zijn blijkens de KvK bijgewerkt tot 29 december 2000! Intussen is dus bekend dat Fred Venema de nieuwe voorzitter is, daartoe aangezocht door bemiddeling van mevrouw Sari Heemskerck.

De aanwezigheid van Edy Seriese in het bestuur van het Beheersfonds IP is op z'n minst onwenselijk te noemen en dat staat los van de volstrekt negatieve publiciteit die zij afgelopen jaar genereerde. Maar het is merkwaardig dat mevrouw Seriese - tevens directeur van het Indisch Wetenschappelijk Instituut - zitting heeft in een college dat duidelijk is voorbestemd om gelden t.b.v. de Indische gemeenschap te verdelen.

Trouwens in het beheersfonds IP zitten ook namen van personen, waarvan men zich dient af te vragen of belangenverstrengeling niet een te grote belasting vormt: Om ons tot het dagelijks bestuur te beperken: Leenders kwam in De Telegraaf negatief in de publiciteit vanwege niet te thuis te brengen uitgaven bij de Stichting herdenking 15 augustus, Bussemaker is nu voorzitter van de KJBB en wordt getipt als de volgende voorzitter van het Indisch Platform, waarvoor hij zich nu al warm loopt door stad en land af te gaan langs de afdelingen van de KJBB om het IP-standpunt 'uit te leggen'.

=) Bestuur Kinderen uit de Japanse Bezetting en de Bersiap 1941-1949: B.A. Ballego - S. Kroon-Buist - M.Hobma-leRüte - E.Hartlief - R.Moltzer - C.J.Wolfswinkel - O. Rincker

CONCLUSIES

Het voert te ver om hier alle dwarsverbindingen weer te geven, er zitten onschuldige tussen, hoewel ook verschillende personen lid zijn van drie of meer organisaties en zo oncontroleerbare netwerken ontstaan. Deze stelling laat dus onverlet dat vooràf grondig onderzocht moet worden 'wie', 'wat' doet t.b.v. de Indische gemeenschap en de vrijkomende gelden en met welke mandaten wordt gewerkt.
Het gaat immers om belastinggeld, dus allereerst zullen de ministeries van VWS en Financiën een diepgaand onderzoek moeten uitvoeren. Bijvoorbeeld ook naar de terugkerende vraag in hoeverre het IP mede zal opdraaien voor het fiasco van het Indisch Huis en hoe die situatie zich verhoudt tot de verantwoordelijke rollen van bestuurders over en weer.

Gezien de hierboven gemelde feiten, kan momenteel maar één conclusie worden getrokken, dat de kue lapis met 385 laagjes NIET verdeeld moet worden aan de Haagse Javastraat. Alleen al de weigering van de dames en heren op dat adres om iets te doen aan normale, fatsoenlijke informatieverstrekking, desavoueert de hele organisatie.

Hoe dan wel?

Het is duidelijk dat in dit geval bij de realisering van de verdeling een absoluut zelfstandig bestuursorgaan zal moeten worden ingesteld, toezicht van de Nederlandse overheid zal essentieel zijn. Om te beginnen zal dit bestuursorgaan over het land (b.v. Groningen, Zwolle, Arnhem, Amersfoort, Den Haag, Rotterdam, Roosendaal en Amsterdam) themabijeenkomsten dienen te organiseren voor de individuele belanghebbenden. Daar zal de achterban gelegenheid krijgen om meningen, gedachten en gevoelens te uiten. Niet geschuwd mag worden de discussie rond de hele gang van zaken totnutoe!

In landelijke advertenties kan men bestuursleden vragen, liefst zonder binding met belangengroepej en speciaal gezocht onder de mensen van tweede en derde generatie. Sepcifieke functionele deskundigheid zal moeten prevaleren boven louter Indische achtergrond, op zich. Een meer inhoudelijk beroep dan totnutoe zal daarbij moeten worden gedaan op de inbreng van de verzamelde Indische media.

Selamat Tahun Baru 2001

• Dalang Mabuk