|
COLOFON Bezuinigingen Amanda´s Laatste Kans Dat is me toch
wat Lilian Ducelle over Indisch in de aanbieding Mislukte informatie over Tweede Gebaar Verslag open discussies over BHO Bespreking achterstelling in BHO Discussiemiddag over Het Tweede Gebaar, een farce Brief INOG aan Indisch Platform Verslag vijfde Jembatanforum dd 9 november Verslag Perkara-forum 22 oktober Moderne boekhandels in Jakarta Open brief aan voorzitter klankbordgroep Indisch Platform is niet verantwoordelijk Jembatanreactie op Jan de Kleyn BOEKEN: juni 2002
Standpunt ambassadeur Abdul Irsan
Symposium
|
Het daghet in het Oosten? Het Indisch Huis gaat door! 'Herinnering, Overdracht, Ontmoeting' voert het Haagse Indisch Huis in haar vaandel. We hebben eerder over die opdracht geschreven en ons afgevraagd of dát het is wat Indische mensen die 'het ooit meemaakten' ervan verwachten? De opdrachtgevers - Minister Borst tot en met het Zeeuwse meisje Sari van Heemskerck - zeker niet, want die hebben geen idee en beschouwen de zaak bovendien met een paar miljoen als afgedaan en piekeren eenvoudig niet over enige inhoudelijke invulling en controle. Toch hoort men bij de Indische achterban aanhoudend andere geluiden dan alleen maar instemmende over doel, status en programmering van wat feitelijk 'Hun Huis' zou moeten zijn. In weerwil dus van wat de pas benoemde directeur Roy Laurens in een eerste vraaggesprek met Archipel beweert op een vraag; 'Er is altijd kritiek en dat hoort ook zo in een gemeenschap met onafhankelijke kritische mensen. Dat is gezond en die vrijheid moeten wij zo houden. In de kennismakingsronde heb ik ernaar geluisterd en zal dit ook blijven doen.' Ergens naar luisteren is helaas iets anders dan je iets aantrekken van op- en aanmerkingen uit je eigen publiek. Zoals die over een té elitair en academisch imago, dat sterk randstedelijk bepaald wordt door een handjevol terugkerende namen.
'We gaan door!' Daarna kun je informeren waar de werkelijke verantwoordelijkheden berusten en komt het aloude 'Bukan saya' op de proppen, wat hetzelfde is als 'de minister heeft de opdracht en financiële middelen gegeven'. Waarna de preek wordt afgesloten met het slotgebed: 'We gaan door!', of 'Ik wil nog wel zeggen dat er uit andere hoeken naar voren is gebracht dat wij een gevarieerd en interessant programma hebben'. Intussen haakt een samenwerkende organisatie (Vrienden van het Indische Boek) af omdat men zich weggedrukt en niet senang voelt binnen het Indisch Huis, of piekert een andere, zoals Serukun, eenvoudig niet over de overstap te maken. Dat daar misschien praktische gronden voor aanwezig zijn, mag wel zo zijn, maar 'n erg sterke indruk van de wil om deze mensen wél binnen te houden/halen, krijgt men niet. Ook niet van de bochten waarin men zich moest wringen om personen uit het Comité van aanbeveling (Lilian Ducelle die haar opzeggingsbrief al geschreven had) binnen boord te houden. De suggestie om d.m.v. een eenvoudig enquêtebriefje te peilen hoe de bezoekers - beter ware, de niet-bezoekers - van het Indisch Huis denken over opzet en programma's, werd nooit gehonoreerd. Het is of de tijden van de autistische club van Ruud Boekholt weerom zijn, ook toen 'n volstrekt autocratisch handelen, met het ontbrekende gevoel om verantwoording af te leggen tegenover de eigenlijke doelgroep, die men zegt te willen bedienen. Immers: ‘We gaan door!'.
Is dit verkokering? Herinnering wil zeggen een innerlijk proces waarbij men zich dingen herinnert, die te maken hebben met omstandigheden en tijd waarin men ooit leefde. Dat is in ons geval een beperkte opdracht: Indië door dik en dun, goed of slecht, morbide maar ook euforisch! Wie gaat het dan allemaal aan? Gemeten naar het geschatte aantal Indische mensen dat zich voor het Het Gebaar kan aanmelden, ligt het antwoord ongeveer tussen de negentig- en honderdduizend mensen, die over zijn. Geef ze een naam en noem ze bijvoorbeeld oergeneratie (geboren vóór 1930), eerste generatie (geboren tussen 1930-1942) en tweede generatie (1942-1960). Zij hebben het éérste recht op een warmvoelende herinneringsfunctie! De eerste vraag behoort dus te luiden óf wel eens serieus onderzocht is hóe deze generaties staan tegenover de expansiedrang van het Indisch Huis als culturele instelling? Neen, dat is natuurlijk niet onderzocht, maar despereert niet: ‘We gaan door!'. Is het wonder dat we al te vaak vanuit genoemde generaties de klacht horen dat júist de oorlogsherinneringfunctie - dwingend voorgeschreven door de wetgever - niét, of nauwelijks aan bod komt?
Eigen bangsa eerst? Een van de stafleden van het Indisch Huis (Esther Captain) heeft daaraan in haar proefschrift ‘Achter het kawat was Nederland. Indische oorlogservaringen en -herinneringen 1942-1995’ grote aandacht gegeven. Als je de thema's leest over de positionering van de Indo's en het stempel dat ze kregen van de blanke bovenlaag, als verwijfd, homoseksueel, onbetrouwbaar, verraders en slappelingen, krijg je een gevoel van plaatsvervangende schaamte. Dit zijn niet helemaal onbekende kwalificaties, maar ze zouden op zích voldoende stof kunnen opleveren om met series interviews en discussies de programma's van het IH voor een tijd te vullen. Of neem de ronduit
pijnlijke vertoning rond de zorg voor behoeftige Warga-warga Negaras
Indonesia. Wie kennis neemt van de vele reacties op Amerikaanse,
Australische maar ook op Nederlandse prikborden, wéét eenvoudig dat dit
onderwerp veel mensen van de 'eigen bangsa' in gelukkiger omstandigheden ernstig
raakt. Het Indisch Huis had van meet af aan hierin een voortrekkende en
informerende rol kunnen spelen. Zeer zeker nu Lilian Ducelle
mede-initiatiefnemer van het Comité Een Eigen Gebaar is. Niets daarvan, we
strijken jaarlijks vierhonderdduizend euro op om een prestigieus pand aan de
Haagse Javastraat te huren en onze salarissen te betalen, dat is tenminste wat
anders dan die kampong in Surabaya: Iets dergelijks geldt voor het initiatief van de Actiegroep Jembatan op geregelde tijden z.g. Indische perkaras aan de orde te stellen. Het blijkt intussen een geslaagd initiatief te zijn: het lijkt of de Indische gemeenschap wel degelijk de discussie aan wenst te gaan, in plaats van in een houding van 'diem saja' af te wachten wat de 'dames en heren van onze organisaties' wensen kwijt te geven over kwesties waar achteraf nóóit meer iets aan te doen valt. Een concreet voorstel aan het Indisch Huis om maandelijks in een open geprogrammeerd 'politiek café' soortgelijke Indische perkaras te bespreken, lijdt direct schipbreuk op onwil van het bestuur omdat het teveel zou gaan kosten. Niets daarvan: 'We gaan gewoon door!', zoals blijkt bij het financieel desastreus verlopen Asian4Life weekend waar een voorraad bapao werd ingekocht, voldoende om een nieuwe Hadrianusmuur, ditmaal door de Indische duinen, te bepleisteren. Wat te zeggen over de
voor kleine ongesubsidieerde organisaties verpletterende honoraria voor
optredende sprekers. Die kosten blijken opeens vijfmaal het bedrag te zijn, waar
die organisaties totnogtoe mee te maken hebben gehad. In de eerste plaats als
gevolg van ongehoord hoge vergoedingen voor academici die meestal al een
goedbetaalde dagtaak hadden bij instituten en universiteit! Waar vaak nog
bijkomt de 'marktwaarde' van goedgelezen, dus vrije auteurs, onbetaalbaar zonder
subsidie. Zo is het binnenkort wel gedaan met de pluriformiteit van aanbod.
Indonesië
Op goede bedoelingen kun je niets beoordelen, men bekijke daarom de gepubliceerde programma's. Zoals de 'Gamelan Meets Saxophones' manifestatie, waar wezenlijk iets fout zit. Het bijzondere van gamelanmuziek zit 'm niet zozeer in het gebruik van (slag-)instrumenten, want een losse verzameling gestemde koebellen (Mahler) klinkt hetzelfde als de Indonesische variant van gestemde koperen slaginstrumenten, of welk ander etnisch instrumentarium ook. Het bijzondere, het eigene zit in de volstrekt afwijkende stemming van de westerse muziek en het gebruik van toonsystemen als slendro en pelog bij de gamelan. Wat dit met vernieuwing en avant garde van Indonesische muziek te maken heeft, is zeer de vraag. Eigenlijk is men met het propageren van een westers gestemde gamelan opnieuw koloniserend bezig en heeft men blijkbaar geen kennis genomen van muzikale experimenten, die, zoals in Yogya rond Galeri Cemeti en zelfs bij ISI (Institut Seni Indonesia), plaatsvinden. Goed, het betreft natuurlijk een gastprogrammering van het Korzotheater, maar je mag dan toch afvragen of dit binnen de doelstellingen van het Indisch Huis hoort. Is het voor het Indisch Huis niet eerder zaak om elementen van Indische muziek, waaronder kroncong, kansen te geven om te overleven en door te geven aan nieuwe generaties? Dat zou kunnen gebeuren door het organiseren van b.v. workshops met en door Indische musici en componisten. Het is maar een detail. Ramses Shaffy zingt met begeleiding van in gelijkzwevende temperatuur gestemde angklungs: 'Doorgaan, we zullen doorgaan!'.
Incompetentie? Tenslotte loopt de zaak zo uit de hand dat minister Borst, die eerst een financiële aanzet had gegeven voor de koop van Villa Sandhaghe, na een vernietigend accountantsrapport de IHC-subsidiekraan dichtdraait en besluit een nieuwe start te maken. Een van de eerste dingen die daarbij opvalt, is dat de overheid - in een lange reeks besluiten over de hoofden van de Indische belanghebbenden heen - en waarschijnlijk wetend dat de Indische achterban te weinig assertief zou zijn om bezwaar aan te tekenen, gaat uitmaken wat 'goed' is voor de Indische mensen. Het accountantsrapport wordt echter onder de pet gehouden! Terwijl het parlement instemt met een Indisch Herinneringscentrum (IHC) dat in de eerste plaats een functie zal krijgen als verlengstuk van het Indisch monument, installeert mevrouw Borst een nieuwe organisatie voor het Indisch Huis. Dat verschillende functies van het IHC zal overnemen. Indische achterban gepolst? Nooit van gehoord! Moeilijkheid vormt de aangekochte villa van het IHC met een momenteel tot tweemansbestuur geslonken leiding dat verkocht zou moeten worden. (Over het gesteggel kan men in BLIMBING lezen en op de website van SBPB.) Er is door het ministerie van VWS ruim vijf miljoen gulden in het IHC-project gestoken, dat allereerst teruggegeven moet worden en er is bovendien voor ongeveer vier miljoen al aan vertimmerd. Maar het is zeer de vraag of dat geld ooit terugkomt, de optimistische schattingen van Ruud Boekholt dat het pand elf miljoen zal opbrengen, lijken steeds meer af te kalven. Het accountantsrapport is nu overigens nog steeds geheim! Wat doet de Indische gemeenschap?
Nieuw bestuur Indisch Huis (IH)
Nooit van gehoord? Waar gebeurd op het ministerie VWS! Informeer eens bij de voorzitter van het IH, die zal zeggen; 'Weet ik niets van, daar bemoei ik mij niet mee, de bank (c.q. de minister) wil dat zo'. Wat doet de Indische gemeenschap? Nu kon je alles van het IHC-bestuur (het eerste pand) zeggen, maar de samenstelling ervan berustte in elk geval op een zekere cohesie, namelijk die van het Indisch Platform (IP). Het had zijn moeilijke kanten, zoals o.a. het voorzitterschap van IP en IHC dat in één en dezelfde persoon was vereend. Maar ja, een kniesoor die erop let. Bij het IH-bestuur (het tweede pand) moet de minister hebben gedacht: 'Elke representativiteit en/of band met de Indische achterban moet koste wat kost worden vermeden'. En ze kijkt rond op haar eigen departement of nog Indo's in de uitverkoop zitten. Borst boft, er loopt een interim-manager rond van Berenschot, die een goede staat van dienst heeft. D.w.z. kan houthakken binnen de ambtelijke structuur en daarna fluitend zijn jasje aantrekt en naar de volgende afbraakklus vertrekt. Intussen een puinhoop achterlatend van het asielzoekersbeleid in de noordelijke provincies. Misschien speelde een labiel korte termijn geheugen daarbij parten, er was eens een generaal Berenschot - voor velen de eerste Indo op zo'n hoge post in het KNIL - die met zijn vliegtuig neerstortte kort voordat Nederland aan Japan de oorlog verklaarde. Er zijn nog steeds mensen die de mythe koesteren dat als generaal Berenschot was blijven leven, de oorlog tegen Japan zeker een andere wending had genomen. Wat doet de Indische gemeenschap? Enfin, de generaal zit er dus en zoekt zijn staf bij elkaar, een moeilijke klus. Het is alsof je een pontonnier inzet voor een marsroute door de zandzee van de Sahara, want hij heeft zich (nog) niet geprofileerd inzake Indische kwesties. Hoeft niets te betekenen, maar….pontons zonder water werken niet! Daarentegen zijn andere pontonniers wel te vinden. Zoals een plaatsvervangende bevelvoerder, ooit medeoprichter van de Werkgroep Indisch Netwerk (WIN). In eerste instantie bedoeld voor de beter opgeleide - minimaal hoger beroepsonderwijs - Indo's, die zo eigen netwerkjes kunnen opzetten van gelijksoortige pontonbouwers in het zand. Kan niet schelen, maar het WIN - waarvoor mensen ooit contributie betaalden en daarop nooit meer iets vernamen - sneeft geruisloos, ofschoon hun website (laatste update twee jaar geleden) nog steeds op het internet staat. Overigens is generaal Venema – blijkens het register van de Kamer van Koophandel - nog steeds bestuurder van een Pelita stichting, de Stichting Indisch Nederland, ook al zou dat volgens de statuten niet eens kunnen. De generaal - ´opdracht=opdracht´ - denkt gewoon ik neem de woorden van Borst letterlijk, vooral geen afstemming op de beoogde achterban, schiet ze af de zeurende tantes met rollators en tinkas, de ouwe zakken, plak hun mond dicht en stel ze op achter de dranghekken, zoals de burgemeester van de Residentie deed. En daarvoor twee jaar te laat op de vingers wordt getikt! Burgemeester Wim Deetman krijgt intussen een rondleiding in het IH en hij is ook nog lid van de klankbordgroep van Kamer Twee van Stichting Het Gebaar, die uiteindelijk moet komen tot het formuleren van criteria m.b.t. het uitkeren van de collectieve gelden. Wat doet de Indische
gemeenschap?
Vrienden van het Indisch Huis
Statuten voor de
vaak?
Met andere woorden, totnogtoe is van deze verplichtingen niets vernomen en is de vraag klemmend waar je statuten voor nodig hebt, als het toch niet vanzelfsprekend is dat ze worden nageleefd? Ook is van essentieel belang wat de rol van het IP is, als ze statutair zó nauw verbonden is aan het reilen en zeilen van het IHC, om van de RvA – waar bestaat die uit? – maar niet te spreken. De generaal faalt
Dit zijn daarom de vragen die Actiegroep Jembatan graag op 22 oktober a.s. in Kumpulan Bronbeek, op haar vierde forummiddag over Indische perkaras, aan generaal Venema had willen stellen:
De mislukte generaal wil echter niet antwoorden en geeft onder meer de volgende argumenten op de gestelde vragen die als doel hebben onduidelijkheden rondom de communicatie met het Indisch Huis weg te nemen: ´Een aantal punten heeft betrekking op de toezegging van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om de verkoopopbrengst van de villa Sandhaghe in principe te bestemmen voor de definitieve locatie van de Stichting Het Indisch Huis. Ik ben van oordeel dat U voor nadere bijzonderheden die U over deze toezegging wenst te vernemen, bij het ministerie te rade moet gaan. Het is niet gebruikelijk dat de besluiten van de één door een ander worden toegelicht. Degenen die het besluit genomen hebben, kunnen U het meest adequaat inlichten. Nu het besluit genomen is, vermoed ik vooralsnog niet dat hier veel actie voor Uw actiegroep in besloten ligt. Vele van de overige punten uit Uw lijst beogen een evaluatie van onze opzet en van ons werk sinds de opening, in januari j.l. Wij bereiden zelf een evaluatie voor. We gaan daar nu niet op vooruitlopen. De overige punten uit Uw lijst berusten op misverstanden en geruchten. Vele van die punten zijn nu nog niet aan de orde.’ Dat schiet op natuurlijk, want in plaats van te communiceren, zoals zijn broodheer Berenschot pleegt te adverteren, weet de lezer nu nog niet wélke punten dan wel op misverstand en wélke op geruchten berusten. Ook niet wélke punten nog niet aan de orde zijn. Je kunt dus beter je geld niet in zijn bedrijf steken: lees het artikel ´Berenschot en de naaktslakken´ dat verleden jaar in Blimbing verschenen is.
Huib Deetman16-10-2002.v02 |
NIEUW-INDISCH Kamus Elektronik Bahasa Indonesia
INDOWEB
Bona Ni Pasogit |
|
De gedrukte versie van BLIMBING
kost Euro 2,50 (o.m. bij Boekhandel Van Stockum in Den Haag) |