COLOFON
mei 2003
Bezuinigingen
Voorspelbare Perkaras
Amanda´s Laatste Kans
Nog meer reacties
Dat is me toch
wat
Niod-column
Lilian Ducelle over Indisch in de aanbieding
Mislukte informatie over Tweede Gebaar
Verslag open discussies over BHO
Bespreking achterstelling in BHO
Discussiemiddag over Het Tweede Gebaar, een farce
Brief INOG aan Indisch Platform
Verslag vijfde Jembatanforum dd 9 november
Verslag Perkara-forum 22 oktober
Moderne boekhandels in Jakarta
Open brief aan voorzitter klankbordgroep
Indisch Platform is niet verantwoordelijk
Jembatanreactie op Jan de Kleyn
BOEKEN:
Tjimahi
Steijlen
Maleo
Gesignaleerd
juni 2002
Standpunt ambassadeur Abdul Irsan
Symposium
13 april 2002
Wat valt er te vieren, VOC Vierhonderd jaar en waarom een symposium?
Op de feestsite voor het
vierhonderdjarig verleden van de VOC staat dit te lezen:
'In 2002 gaan we vieren dat het dan 400 jaar
is geleden dat de Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) werd opgericht. Op 20
maart 1602 verleenden de Staten-Generaal een octrooi aan de VOC. Dit bezegelde
de totstandkoming.
In de maanden daaraan voorafgaand was belangrijk voorbereidend werk verricht
door landsadvocaat Johan van Oldenbarnevelt. Hij wist de verschillende, elkaar
beconcurrerende, Oost-Indische Compagnieën te overtuigen van het belang van
samenwerking en hen bijeen te brengen onder één noemer. Deze geslaagde
bundeling van krachten: het plaatsen van V voor de OC. Dát gaan we vieren. Het
was het begin van een periode van grote economische en culturele bloei in
Nederland.
[...]
De betekenis van de VOC ligt niet alleen in het verleden maar ook in het
heden en in de toekomst. Daarom zal in het kader van de viering nadrukkelijk
aandacht worden besteed aan het belang van een wereldwijde oriëntatie,
ondernemerschap, innovatie en vakmanschap, voor de toekomst van Nederland.'
Het belooft dus weer een feestelijk jaartje te worden: zestig jaar geleden
capituleerde Nederlands Indië na 'een periode van grote economische en
culturele bloei' die was ingezet door het koopmansregiem van de VOC.
Wat meldt totnutoe het jaarprogramma?
De tocht van het replicaschip 'Duyfken'
vertrokken uit Sydney in mei tot en met de aankomst op Texel, een aantal 'symposia'
bij de universiteiten van Leiden (Studium Generale 'Kennis
en Compagnie',
Symposium 'Schenkagie en Conqueste'), Rotterdam
en Delft en loslopende manifestaties met muziek van Sweelinck, in 't Afrikaans,
blaaspoepers en
shantykoren, plus wat tentoonstellingen met o.a. Stolkatlassen
en Delfts blauw.
Besloten Maritiem gebeuren
En dan is er een besloten congres over 'World
Wide Waters; the Maritime Dimension of Global Prosperity and Stability'.
Je gaat bijna denken dat de kroonprins uit zijn wittebroodsweken voor de
waterhuishouding wordt weggerukt, maar daarvoor is als voorzitter ingehuurd: 'Vice
Admiral Cees van
Duyvendijk, Commander in Chief Royal Netherlands Navy, born in Wassenaar in
1946', die heeft al drie kinderen, staat in het programma. Uiteraard wordt
het congres geopend en bijgewoond door enkele nationale kneuzen zoals Frank de
Grave, Wim van Eekelen en Sweder J.G. van Wijnbergen
Dat is dus weer duidelijk, Neerland's superioriteit moet een oppepper krijgen
d.m.v. krijgshaftigheden, waarmee een klein land groot kan zijn: 'Dutch primacy
in world trade from a historical perspective' is de titel van een lezing door
een Amerikaanse professor met profetische naam Israels.
'Wat valt er te vieren?'
Dit staat boven een fel, maar helder artikel van Herman Keppy in het Molukse
blad 'Marinjo' (jrg 2001, nr 11).
Zijn argumenten stapelen zich op tot een aanklacht tegen dezelfde 'koopmansgeest'
als in de brallerige herdenkingsteksten wordt genoemd. Een aantal Afrikaanse en
Aziatische landen hebben ook al hun conclusie getrokken distantiëren zich
nadrukkelijk van het gebeuren. Daar helpen sussende woorden van Nederlandse kant
niet meer.
Ook opvallend is hoeveel Indonesiërs meedoen aan deze vieringen, als
feestvierder of als gastspreker: géén dus.
De groep van Zeeuwse Molukkers heeft e.e.a. trouwens al duidelijk gemaakt in een
uitzending van de regionale NL-programma's: geen viering, wel een herdenking.
Banda
Laten we voor het gemak ons bepalen tot één eiland, Banda, daarbij letterlijk
citerend uit de website van het VOC-Kenniscentrum
van de Leidse KITLV:
'Pogingen om via het sluiten van exclusieve leverantiecontracten met de
bevolking een monopolie op de uitvoer van deze producten te vestigen liepen op
niets uit, omdat de Bandanezen zich op handelsgebied niet de wet wilden laten
voorschrijven door de Nederlanders. De VOC was dan ook spoedig bereid haar
monopoliestreven met het eventueel gebruik van militaire middelen kracht bij te
zetten. Wat er nog van de goede relaties over was, werd volledig bedorven toen
Bandanezen in 1609 tijdens onderhandelingen admiraal Pieter Verhoef vermoordden.
In datzelfde jaar bezette de VOC het centrale eiland, Neira. In 1616 werd het
eiland Ai veroverd en werd de bevolking daar weggejaagd. De grote slag volgde in
1621, toen een speciale expeditiemacht onder leiding van gouverneur-generaal Jan
Pietersz Coen het grootste eiland, Lontor, veroverde. Voorzover de bevolking
niet gesneuveld was of van honger omgekomen, vluchtte zij naar elders of werd
zij gevangen genomen. Het aantal slachtoffers liep in de vele duizenden. De
gevangenen zouden worden verbannen naar Batavia. Een deel van de gevangen
leiders werd echter alsnog geëxecuteerd op verdenking van betrokkenheid bij een
complot tegen de zegevierende Nederlanders. Ook de resterende eilanden werden nu
bezet; hun belang voor de specerijcultuur was echter nihil.'
De tekst onder verantwoordelijkheid van dr Gerrit Knaap, sluit af met deze
alinea:'Met de verovering van Lontor was het monopolie op de muskaatnoten en
foelie veiliggesteld, maar door het verdwijnen van de Bandanezen was er echter
niemand meer om de muskaatnootbomen te verzorgen en te oogsten. Om dit probleem
op te lossen verpachtte de VOC de aanplant aan ex-werknemers of hun
afstammelingen. Deze stukken land werden perken genoemd en hun huurders
perkeniers. De perkeniers waren verplicht alle noten en foelie tegen een
vastgestelde prijs aan de VOC te leveren. Het eigenlijke werk aan de bomen werd
niet door de perkeniers zelf gedaan maar door slaven. In het prille begin zorgde
de VOC zelf voor de aanvoer van slaven naar Banda, maar al spoedig liet zij de
import aan de particuliere sector over. Meer dan de helft van de bevolking van
het gewest bestond zodoende uit slaven.'
Goeiedag
Moet daarvoor en voor de aaneenschakeling van moordpartijen en onderdrukking
elders in naam van de VOC en gesanctioneerd door dezelfde koopmansgeest, nu in
2002 een feestje gebouwd worden? Het zou nog enigszins te verdedigen zijn als
voldoende informatie en aandacht wordt geschonken aan de kwalijke kanten van de
VOC, maar dat blijkt niet uit het programma.
Een kostenverslindende boottocht met Duyfken dient op Texel te eindigen
in een euforische stemming, reden voor Keppy om zijn artikel als volgt te
besluiten:
'Hopelijk zullen er geen Molukkers zijn die zich laten verleiden om met de
menari of tjakalele mee te doen aan de feestelijkheden. Hooguit zullen er
momenten in 2002 komen, waarop met eerbied wordt gedacht aan de 'mojangs'.
Laten ook de belandas zich niet verleiden tot het klompendansen op de 'Skotse
Trije' in de zetting van Jaap Kunst die ooit de gamelan in kaart bracht, hoopt
- Dalang Mabuk
NB: Bijkomende klemmende vraag is of nu eens een keer de navelstarende Indo's samen met de Molukkers één lijn kunnen trekken om dit heilloze gebeuren een ander aanzicht te geven?
Lees ook over de PRIJSVRAAG
Uit de zak van de Tjelana Monjet
NIEUW-INDISCH
Nieuw-Indisch: meer aandacht in de media voor de indische cultuur
Kamus Elektronik Bahasa Indonesia
INDOWEB
community voor
indo's op het i-net
Bona Ni Pasogit
Batakse stammen
